Okres hellenistyczny. Badacze zgodni są co do tego, że f.ż. narodziła się wraz ze zderzeniem judaizmu z filozofią gr., zwł. z platonizmem i stoicyzmem. Zderzenie to dokonało się w epoce hellenistycznej, przy czym najistotniejsze znaczenie miała kwitnąca kultura Żydów mieszkających w Aleksandrii. W rozmaitych pismach żyd. z okresu hellenistycznego, takich jak Księga Mądrości Salomona, pojawiają się ślady wpływów filozofii gr., w ścisłym jednak sensie pierwszym filozofem żyd., o którym wiadomo, był Arystobul z Paneas, żyjący w Aleksandrii w 1. poł. II w. p.n.e. Pozostawał on pod wpływem platonizmu i stoicyzmu, choć źródła uznają go także za perypatetyka. Napisał filoz. komentarz do hebrajskiej Biblii, jej filoz. ekspozycję w formie dialogu z królem Ptolemeuszem. Fragmenty jego dzieła zachowały się w pismach Klemensa i Euzebiusza. Utrzymywał, że filozofowie gr. (Pitagoras, Sokrates i Platon) korzystali z Biblii i pozostawali pod jej silnym wpływem. Samą Biblię poddawał interpretacji alegorycznej (technika zapożyczona od stoików); chciał bowiem w ten sposób zneutralizować występujące w Piśmie antropomorficzne opisy Boga (np. "ręka" Boga oznacza dla Arystobula jego potęgę). Arystobul dokonał też interpretacji bibl. opisu stworzenia, analizując symbol. znaczenie liczby siedem. Najważniejszym myślicielem żyd. okresu hellenistycznego był jednak Filon z Aleksandrii (ok. 20 r. p.n.e.-50 r. n.e.), znany jako Filon Judaios, czyli Filon Żyd. Posiadał on gruntowną znajomość kultury gr. i pozostawał przede wszystkim pod wpływem Platona i stoików. Jego pisane po grecku pisma to w większości filoz. egzegezy Tory, w których za pomocą kategorii filozofii gr. starał się ukazać prawdziwość religii żydowskiej. Filon wskazywał równoległe istnienie dosłownego i alegorycznego znaczenia Tory, lecz interpretacja alegoryczna stanowiła dla niego głęboki sens Pisma. Według Filona, Bóg jest całkowicie transcendentny wobec świata. Z pewnej wstępnej perspektywy można Boga nazwać dobrym i doskonałym, niemniej przekracza On ostatecznie ziemskie określenia, jest pozbawiony imion i atrybutów, jego natura jest więc niepoznawalna. W ten sposób u Filona po raz pierwszy pojawiła się teologia negatywna. Pomiędzy Bogiem a światem istnieją wypływające z Boga niematerialne siły pośredniczące, czasem występujące jako personifikacje idei (sprawiedliwość, miłosierdzie) utożsamione z aniołami. Naczelne znaczenie w nauce o bytach pośredniczących ma Logos, odrębny wobec Boga, lecz nierozerwalnie z nim związany umysł, poprzez który Bóg stwarza świat. Filon zalecał kontemplację Boga jako jedyną drogę do osiągnięcia szczęścia, a siły pośredniczące są dla niego także etapami na miłosnej drodze duszy wznoszącej się ku Bogu. Tym samym filozofia Filona nabrała też silnie mistycznego zabarwienia. Jego ogólny system metafiz., koncepcja Logosu oraz alegoryczne odczytania Pisma wywarły silny wpływ na Ojców Kościoła i filozofię chrześc., lecz średniow. filozofowie żyd. nie znali jego myśli bezpośrednio.
Lista hasel:
Sredniowiecze:
Okres nowozytni czesc:
Nasi przyjaciele oraz parnetrzy: Ubezpieczenie Hestia OC i AC - zobacz oferty Hestia -