Prawo spaja wspólnotę, pobudza do kontemplacji, ostatecznie zaś dla Żydów jest jedyną drogą osiągnięcia szczęśliwości. Do f.ż. nie zalicza się natomiast raczej ważny oświec. myśliciel Salomon Majmon (1754-1800), pochodzący z Polski, a działający w Niemczech. Jeśli nie liczyć komentarza do Przewodnika Majmonidesa (od którego Majmon przyjął nazwisko), jego myśl i pisma poruszają się w domenie filozofii europejskiej. Majmon był przenikliwym, a czasem kryt. i twórczym komentatorem dzieła Kanta i wywarł wpływ na dalszy rozwój idealizmu niemieckiego. Solomon Formstecher (1808-89), reformowany rabin, był autorem dzieła Die Religion des Geistes (1841), które powstało pod silnym wpływem filozofii Schellinga i stanowiło próbę interpretacji, uzasadnienia i apologii judaizmu. Formstecher przyjął opozycję między duchem (domeną wolności) a naturą (domeną konieczności) i odpowiednio wskazał istnienie religii natury, czyli pogaństwa, utożsamiającego naturę z Bogiem, oraz religii ducha, czyli judaizmu, dla którego Bóg jest transcendentny. Religia natury dąży do zjednoczenia z Bogiem, religia ducha do moralnego naśladowania Boga. Judaizm, prawdziwa religia, podąża drogą rozwoju, czyli stopniowego odchodzenia od partykularyzmu, stopniowej uniwersalizacji, co uzasadnia emancypację i reformistyczną rezygnację ze sporej części rytualnego prawa. Natomiast historia chrześcijaństwa to dzieje nieustannego napięcia między religią ducha a pogaństwem, choć i w nim dokonuje się postęp i stopniowe odchodzenie od pogaństwa. Dopóki trwa ten proces, judaizm będzie zachowywał (stopniowo niwelowaną) swoistość. Ludzkość zmierza więc tymi 2 drogami ku urzeczywistnieniu uniwersalnej religii ducha. Samuel Hirsch (1815-89), także reformowany rabin, podjął w swoim dziele podobne zadanie, co Formstecher. Wyszedł jednak od filozofii Hegla i jego dialektyki, lecz odrzucając jego negatywną wizję judaizmu (Die Religionshilosophie der Juden 1842). Jego zdaniem istnieje pełna tożsamość prawdy rel. i filozoficznej.
Lista hasel:
Sredniowiecze:
Okres nowozytni czesc:
Nasi przyjaciele oraz parnetrzy: szkoła rodzenia Warszawa -