Zdaniem Izraelego, obdarzony wolą i mocą Bóg stworzył z nicości pierwotną materię i pierwotną formę tworzące, razem intelekt. W dalszej kolejności stworzenie świata rozwija się na drodze emanacji. Z intelektu emanuje dusza (racjonalna, zwierzęca i roślinna), wreszcie zaś sfera niebieska ("natura"). Na tym kończy się dla Izraelego proces emanacji, podczas gdy 4 żywioły powstają w wyniku ruchu sfery niebieskiej, z nich zaś powstają substancje złożone w świecie sublunarnym. Człowiek winien jego zdaniem wejść na drogę oczyszczenia z ziemskich namiętności, by następnie doznać iluminacji i dostąpić zjednoczenia z Bogiem, które jako jedyne daje pełne, rajskie szczęście. Najważniejszym z żyd. neoplatoników był jednak Salomon Ibn Gabirol (ok. 1020-ok. 1057), działający w Hiszpanii (gdzie odtąd rozwijała się f.ż.). Jego najważniejsze dzieło Źródło życia, zostało napisane po arabsku, oryginał jednak zaginął; zachowało się w całości w przekładzie łac. Fons vitae, który wywarł istotny wpływ na filozofię chrześc. (ta znała Gabirola jako Awicebrona lub Awencebrola i uważała go za muzułmanina lub chrześcijanina). Dzieło to pozbawione jest odwołań do tradycji żyd., wśród filozofów żyd. zostało wkrótce zapomniane. Gabirol był też wybitnym poetą i napisał po hebrajsku filoz. poemat Keter malchut ['królewska korona']. System kosmologiczny Gabirola przedstawiony w Źródle życia to zmodyfikowany schemat neoplatoński. Bóg, pierwsza istota, jest niepoznawalny; dalej pojawiają się kolejno: wola, uniwersalna materia, forma, następnie substancje proste intelekt, dusza i natura, wreszcie świat cielesny; wola (tu utożsamiona z mądrością, w Keter malchut od niej odróżniona) jest pierwszą emanacją. Gabirol posługiwał się ideą emanacji, niemniej nie całkiem spójna koncepcja woli jako mocy stwórczej miała, jak się zdaje, ocalić transcendencję Boga i ideę stworzenia z nicości. Istotne znaczenie miała też specyfika jego nauki o materii i formie. Materia jest tym, co ogólne, a forma jest zasadą jednostkowości. Zarówno substancja cielesna, jak i duchowa składają się z materii i formy. Co więcej, Gabirol doszedł do wniosku, że o ile forma wywodzi się z woli Boga, materia wywodzi się z samej jego istoty, przyznał więc materii rolę nadrzędną. Pozostający pod wpływem neoplatonizmu, kalamu i literatury sufizmu Bachje Ben Józef Ibn Pakuda (Hiszpania, 2. poł. XI w.) był autorem niezwykle popularnego traktatu moralnego Kitab al-hidaja ila fara'id al-kulub ['obowiązki serca'], napisanego ok. 1080. Bachje przeprowadził podział obowiązków człowieka na obowiązki członków ciała, które dotyczą działań, oraz obowiązki serca, które dotyczą życia wewnętrznego. Obowiązki członków obejmują rozmaite nakazy etyczne i rytualne, obowiązki serca przekonania (np. wiarę w jedynego Boga) i postawy (np. ufność pokładana w Bogu, umiłowanie Boga). Bachje sądził, że obowiązki serca zostały zaniedbane, jego książka miała więc służyć wskazaniu właściwej drogi w życiu wewnętrznym. Żyjący w Barcelonie Abraham Bar Chijja (1. poł. XII w.) był wybitnym matematykiem i astronomem, zajmował się też jednak filozofią i jako pierwszy pisał dzieła nauk. i filoz. po hebrajsku. Jego dzieła filozoficzne to Hegjon ha-nefesz ha-azuwa ['rozmyślania smutnej duszy'] i Megilat ha-megale ['zwój objawiającego']. W swoich poglądach filoz. Bar Chijja pozostawał pod wpływem neoplatonizmu i arystotelizmu.
Lista hasel:
Sredniowiecze:
Okres nowozytni czesc:
Nasi przyjaciele oraz parnetrzy: notariusz szczecin - magazyny wrocław