Średniowiecze. Od pocz. X do końca XII stulecia f.ż. rozwijała się w świecie islamskim i powstawała po arabsku, w ścisłym związku z filozofią arabską i jej odczytaniami myśli gr., gł. Platona, Plotyna i Arystotelesa. W późniejszym okresie zaczęła rozwijać się na obszarach chrześc., wówczas zaś powstawała przede wszystkim po hebrajsku. Wśród dominujących nurtów średniowiecznej f.ż. wskazuje się zwykle: 1) filozofię związaną z arabskim kalamem (teologią scholastyczną) w wersji mutazylickiej (mutazylici przyjmowali absolutną jedność Boga i wolność człowieka), 2) neoplatonizm oraz nieco późniejszy 3) arystotelizm. W myśli wielu filozofów obecne są równocześnie wpływy różnych nurtów. Osobno należy potraktować filoz. krytyków arystotelizmu. Za faktycznego inicjatora f.ż. w średniowieczu uważa się Saadję Ben Josefa, znanego jako Saadja Gaon (882-942), który był zarazem najważniejszym z żyd. myślicieli pozostających pod wpływem mutazylickiego kalamu (nieco wcześniej działał Dawid Almuqammi). Saadja urodził się w Egipcie, osiadł jednak w Babilonii. Był ważnym przywódcą duchowym babilońskiego żydostwa i kierował rabiniczną akademią w Surze. Przełożył też na arabski Torę. Jego gł. dzieło napisane po arabsku nosi tytuł Kitab al-Amanat wa al-Itikadat ['księga wierzeń i opinii']. Jego celem było wyposażenie wiary w rozumowe uzasadnienie i fundamenty. Saadja przedstawił 4 dowody na to, że świat jest stworzony (3 z nich zapożyczył bezpośrednio z islamskiego kalamu), dowodząc też następnie, że świat został stworzony z nicości. Stwórca jest idealną jednością, niemniej obdarzony jest atrybutami (życie, moc, mądrość). Ta wielość atrybutów jest wynikiem niedoskonałości ludzkiego języka, w Bogu bowiem wszystko jest jednością. Bóg nadaje ludziom prawo (Torę), dzięki któremu, jeśli tylko się go przestrzega, można osiągnąć wieczną szczęśliwość. Przykazania dzielą się na racjonalne, do których człowiek może dojść własnym rozumem, oraz tradycyjne, które musimy uzyskać od Boga i które mają też charakter bardziej szczegółowy. Bóg jest wszechwiedzący, co jednak dla Saadji nie kłóci się z wolnością człowieka i jego pełną odpowiedzialnością za swoje czyny. Saadia twierdził, że świat ma swój kres i nadejdzie era mesjańska, kiedy wynagrodzone zostaną krzywdy Izraela. Dla filozofii rozwijanej w oparciu o mutazylicki kalam duże znaczenie miała też działalność myślicieli karaimskich (karaimowie uznają tylko autorytet Pisma, odrzucając Talmud i tradycję rabiniczną), takich jak Josef Ben Abraham al-Basir (XI w.), który przyjmował ściśle racjonalny charakter etyki i prymat rozumu nad objawieniem (racjonalna wiedza musi poprzedzać wiarę). Pierwszym z żyd. neoplatoników był Izaak Izraeli (ok. 855-ok. 955) działający w Kajruanie (ob. Tunezja), który był także lekarzem. Najbardziej znanym jego dziełem było Kitab al-Hudud ['księga definicji'], które w łac. przekładzie wywarło wpływ na filozofów chrześcijańskich. Jego teoria powstania świata łączyła wizję creatio ex nihilo z neoplatońską koncepcją emanacji.
Lista hasel:
Sredniowiecze:
Okres nowozytni czesc:
Nasi przyjaciele oraz parnetrzy: Perfumy hurtownia - baby design